Yıllık İzin Hakkı Ne Zaman Doğar ve Süresi Nasıl Hesaplanır?

Yıllık ücretli izin, işçinin dinlenmesini güvence altına alan ve vazgeçilemeyen bir haktır. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki bir işçi, deneme süresi de dâhil olmak üzere aynı işverenin işyerinde işe başladığı tarihten itibaren en az bir yıl çalıştığında yıllık ücretli izne hak kazanır. İzin süresi; işçinin kıdemine, yaşına ve bazı işlerde çalışma biçimine göre değişebilir.

Yıllık izin hakkı ne zaman doğar?

İş Kanunu’nun 53. maddesine göre yıllık ücretli izin hakkının doğması için aynı işverene bağlı çalışma süresinin en az bir yıl olması gerekir. Deneme süresi bu bir yıllık hesaba dâhildir. Örneğin 1 Ağustos 2025 tarihinde işe başlayan ve çalışması kesintisiz devam eden bir işçi, kural olarak 1 Ağustos 2026 tarihinde ilk yıllık ücretli iznine hak kazanır.

Kanundaki bir yıllık süre dolmadan yıllık ücretli izin hakkı henüz doğmuş sayılmaz. Bununla birlikte işveren, işçi lehine olacak biçimde sözleşmeyle veya işyeri uygulamasıyla daha erken izin kullandırabilir. Böyle bir uygulamanın niteliği, iş sözleşmesi ve işyeri kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Kıdeme göre yıllık izin süreleri kaç gündür?

Kanunda belirtilen süreler asgari sürelerdir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle daha uzun izin süreleri kararlaştırılabilir; ancak yasal alt sınırların altında izin belirlenemez.

İşyerindeki hizmet süresi	Asgari yıllık izin
1 yıldan 5 yıla kadar, 5 yıl dâhil	14 gün
5 yıldan fazla, 15 yıldan az	20 gün
15 yıl ve daha fazla	26 gün

Buradaki günler takvim günü esasına göre ifade edilir. Bununla birlikte izin süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatili günleri yıllık izin gününden sayılmaz. Bu nedenle izin başlangıcı ve işe dönüş tarihi hesaplanırken yalnızca tablodaki sayıya bakmak her zaman yeterli değildir.

Yaşa ve yapılan işe göre özel kurallar

On sekiz yaşından küçük işçiler ile elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz. Örneğin aynı işyerinde iki yıllık kıdemi bulunan 52 yaşındaki bir işçi için genel tabloda 14 gün görünse de yaşa bağlı alt sınır nedeniyle izin süresi en az 20 gündür.

Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri ise kanundaki genel sürelere dörder gün eklenerek uygulanır. İşin gerçekten yer altı işi kapsamında olup olmadığı, işçinin yaptığı iş ve çalışma kayıtları dikkate alınarak belirlenir.

Hizmet süresi nasıl hesaplanır?

Yıllık izin bakımından hizmet süresi, işçinin işe başladığı günden itibaren hesaplanır. İşverenin aynı veya farklı işyerlerinde geçen sürelerin birleştirilmesi gerekebilir. Özellikle aynı işverene bağlı farklı şubelerde çalışma, işyeri devri, alt işveren ilişkisi ya da aralıklı çalışmalar söz konusuysa bordro, sigortalı hizmet dökümü, iş sözleşmeleri ve işyeri kayıtları birlikte incelenmelidir.

Kanun, yıllık izin süresinin hesabında çalışılmış gibi sayılan bazı hâlleri ayrıca düzenler. Hastalık, analık, askerlik, zorlayıcı neden veya işin durması gibi durumların tamamı aynı şekilde değerlendirilmez; her birinin kanundaki şartları ve süre sınırları farklıdır. Bu nedenle uzun kesintiler bulunan çalışma geçmişinde yalnızca takvim hesabıyla sonuca varılması hatalı olabilir.

Nitelikleri gereği bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde yıllık ücretli izin hükümleri kural olarak uygulanmaz. Ancak çalışmanın gerçekte sürekli olup olmadığı ve işçinin yıl içindeki çalışma düzeni somut kayıtlarla değerlendirilmelidir.

Yıllık izin bölünerek kullanılabilir mi?

Yıllık ücretli iznin kural olarak kesintisiz kullandırılması esastır. Tarafların anlaşması hâlinde izin bölümler hâlinde kullanılabilir; ancak bu bölümlerden birinin on günden az olmaması gerekir. İşverenin yıl içinde verdiği diğer ücretli veya ücretsiz izinler ile dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.

İşçi, yıllık iznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecekse ve bunu belgeliyorsa, gidiş ve dönüş için toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni talep edebilir. Bu süre yıllık izin süresinden ayrı değerlendirilir.

İzin süresine hafta tatili ve resmî tatiller dâhil midir?

Yıllık izin günlerine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Örneğin 14 günlük yıllık izin içinde iki pazar günü bulunması hâlinde, işyerindeki hafta tatili düzenine göre işe dönüş tarihi bu günler hesaba katılarak belirlenir. Cumartesi gününün izin hesabındaki durumu ise işyerinin çalışma düzeni, sözleşme hükümleri ve uygulamayla bağlantılıdır.

Kullanılmayan yıllık izin ücret olarak ödenebilir mi?

İş ilişkisi devam ederken yıllık izin hakkının para karşılığında ortadan kaldırılması mümkün değildir; asıl olan iznin fiilen kullandırılmasıdır. İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde kullanılmamış yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir.

İzinlerin kullandırıldığını ispat yükü uygulamada işverene aittir. Bu nedenle imzalı izin formu, izin kayıt belgesi, bordro ve benzeri kayıtların düzenli tutulması hem işçi hem işveren açısından önem taşır.

Yıllık izin hesabına örnekler

32 yaşında ve aynı işyerinde 3 yıllık kıdemi bulunan işçi için asgari süre 14 gündür.
Aynı işyerinde 7 yıllık kıdemi bulunan işçi için asgari süre 20 gündür.
52 yaşında ve 2 yıllık kıdemi bulunan işçi için yaşa bağlı alt sınır nedeniyle asgari süre 20 gündür.
Yer altı işinde 16 yıllık kıdemi bulunan işçi için genel 26 günlük süreye 4 gün eklenir ve asgari süre 30 gün olur.

Yıllık izin hesaplama aracı

İşe giriş tarihi, yaş ve çalışma türüne göre yasal asgari süreyi ön değerlendirme amacıyla görmek için yıllık izin hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Araç yalnızca genel kurallara göre sonuç üretir; sözleşmeyle artırılan süreler, birleşen hizmetler ve özel çalışma düzenleri ayrıca incelenmelidir.

Resmî kaynaklar

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Çalışma biçimi, sözleşme hükümleri ve işyeri kayıtları sonucu değiştirebileceğinden somut uyuşmazlıklar ayrıca değerlendirilmelidir.